باطری قلب؛ همه چیز درباره زندگی با باطری قلب

باطری قلب یکی از مهم‌ترین اختراعات پزشکی در قرن اخیر است که جان میلیون‌ها نفر را نجات داده است. این وسیله کوچک الکترونیکی در بدن افرادی قرار می‌گیرد که قلب آن‌ها قادر به تپیدن منظم و کافی نیست. باطری قلب به عنوان محرک ضربان قلب عمل می‌کند و با ارسال پالس‌های الکتریکی، ریتم قلب را منظم می‌سازد. در این مقاله جامع و کاربردی به بررسی کامل باطری قلب، نحوه عملکرد، طول عمر می‌پردازیم پس با ما همراه باشید.

باتری قلب چیست و چه کاربردی دارد؟

باتری قلب دستگاهی الکترونیکی و پزشکی است که به آن «پیس‌میکر» نیز گفته می‌شود. این دستگاه زیر پوست قفسه سینه قرار می‌گیرد و با ارسال پالس‌های الکتریکی منظم، ضربان قلب را در محدوده طبیعی نگه می‌دارد. باتری قلب زمانی استفاده می‌شود که سیستم الکتریکی طبیعی قلب دچار اختلال شود و نتواند پیام‌های لازم را به‌درستی منتقل کند.

باتری قلب از دو بخش اصلی تشکیل شده است: ژنراتور (که شامل باتری و مدار الکترونیکی است) و سیم‌هایی که به داخل قلب وصل می‌شوند. این دستگاه دائما فعالیت قلب را بررسی می‌کند و در صورت کاهش یا بی‌نظمی ضربان، سیگنال لازم را ارسال می‌کند تا قلب به ریتم درست بازگردد. به همین دلیل، باتری قلب برای بسیاری از بیماران یک وسیله حیاتی به شمار می‌رود. وظیفه اصلی این وسیله ارسال سیگنال‌های الکتریکی به عضله قلب برای کمک به تپش قلب به صورت منظم است.

دلایل نیاز به باطری قلب

دلایل نیاز به باطری قلب مربوط به زمانی است که قلب قادر به حفظ ریتم طبیعی و مناسب خود نیست. وقتی ضربان قلب کند، نامنظم یا متوقف می‌شود، خون‌رسانی به بدن کاهش پیدا می‌کند و ممکن است فرد علائمی مانند سرگیجه، ضعف یا خستگی شدید تجربه کند. در چنین شرایطی، باطری قلب به عنوان یک دستگاه کوچک در بدن نصب می‌شود تا ضربان قلب را منظم نگه دارد و فعالیت طبیعی قلب را حفظ کند. از موارد رایج نیاز به باطری قلب می‌توان به این‌ها اشاره کرد:

• برادی‌کاردی: کندی ضربان قلب که باعث خستگی و سرگیجه می‌شود.
• بلوک قلبی درجه دو یا سه: اختلال در مسیر انتقال پیام‌های الکتریکی قلب که می‌تواند منجر به توقف موقت ضربان شود.
• سینوس ناقص: مشکل مادرزادی که ریتم طبیعی قلب را به هم می‌زند.
• براثر برخی داروها یا پس از جراحی قلب که ضربان قلب را کاهش می‌دهند و نیاز به تنظیم دارند.

به گفته سایت cardiologytampa.com ضربان‌ساز یک دستگاه الکتریکی است که در قفسه سینه شما کاشته می‌شود. ضربان‌سازها سیگنال‌های الکتریکی را به قلب شما ارسال می‌کنند تا مطمئن شوند که ضربان قلب شما سالم است. ضربان‌سازها در صورت نیاز کار می‌کنند و وقتی قلب شما خیلی کند می‌زند، به طور خودکار پالس‌های الکتریکی ارسال می‌کنند.

انواع مختلفی از ضربان‌سازها وجود دارد و بسته به اینکه کدام برای شما مناسب است، ضربان‌ساز شما ممکن است مستقیماً وارد یکی از چهار حفره قلب شما شود، یا ممکن است درست زیر ترقوه، درست بالای قلب شما قرار گیرد. ضربان‌سازها ممکن است دو بخش داشته باشند: مولد پالس و سیم‌ها یا الکترودها.

A pacemaker is an electric device that’s implanted in your chest. Pacemakers send electric signals to your heart to make sure that the pace of your heart is healthy. Pacemakers work as needed, automatically sending electric pulses when your heart is beating too slowly. 

There are several types of pacemakers, and depending on what’s right for you, your pacemaker may go directly into one of the four chambers of your heart, or it may be placed just under your clavicle, right above your heart. Pacemakers may have two parts: the pulse generator, and the leads, or electrodes.

منبع: https://www.cardiologytampa.com/blog/why-would-i-need-a-pacemaker

بیماری‌های قلبی مرتبط با باطری قلب

بیماری‌های قلبی مرتبط با باطری قلب شامل بلوک قلبی، برادی‌کاردی (ضربان بسیار کند)، ایست‌های مکرر قلبی و برخی اختلالات مادرزادی است. این مشکلات اگر درمان نشوند می‌توانند جان بیمار را تهدید کنند. البته افرادی بیشتر نیاز به باتری قلب دارند شامل افراد مسن، بیمارانی که عمل جراحی قلب انجام داده‌اند، یا کسانی است که داروها نمی‌توانند ضربان قلب آن‌ها را تنظیم کنند.

بیشتر بخوانید: پی وی سی قلبی

نحوه عملکرد باطری قلب

نحوه عملکرد باطری قلب بر اساس ارسال پالس‌های الکتریکی ضعیف به عضلات قلب است. این پالس‌ها باعث تحریک قلب شده و آن را وادار به تپیدن منظم می‌کنند. اجزای اصلی باتری قلب شامل ژنراتور، باتری لیتیومی و الکترودهایی است که به عضله قلب متصل می‌شوند. ژنراتور وظیفه تولید سیگنال را بر عهده دارد و الکترودها آن را به قلب منتقل می‌کنند.

برای دیدن لوکیشن دکتر پریسا ایزدپناه از نقشه زیر استفاده نمایید.

باتری قلب چگونه به تنظیم ضربان قلب کمک می‌کند؟

باتری قلب با بررسی مداوم سیگنال‌های الکتریکی قلب، هرگونه کندی یا توقف غیرطبیعی در ضربان را تشخیص می‌دهد. زمانی که ضربان قلب کمتر از حد مشخصی شود، دستگاه به‌صورت خودکار پالس الکتریکی ارسال می‌کند تا انقباض قلب انجام شود.

این فرایند کاملا هوشمند است و متناسب با نیاز بدن تنظیم می‌شود. برخی از مدل‌های پیشرفته باتری قلب می‌توانند شدت فعالیت فرد را تشخیص دهند و تعداد ضربان را متناسب با شرایط بدنی تغییر دهند. این موضوع باعث می‌شود فرد هنگام استراحت یا فعالیت، ضربان قلب متناسبی داشته باشد و دچار سرگیجه یا ضعف نشود.

انواع باطری قلب

باطری قلب در حقیقت دستگاهی کوچک و هوشمند است که به صورت کاشتنی در بدن قرار می‌گیرد و وظیفه آن تنظیم ضربان یا پیشگیری از خطرات ناشی از بی‌نظمی‌های قلبی است. این دستگاه‌ها بسته به مشکل بیمار در چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

پیس‌میکر (Pacemaker)

این نوع رایج‌ترین باتری قلب است. زمانی استفاده می‌شود که ضربان قلب خیلی آهسته یا نامنظم می‌شود. با ارسال پالس‌های الکتریکی کوچک، ضربان را به سطح طبیعی برمی‌گرداند و مانع از سرگیجه، ضعف یا غش می‌شود.

ICD یا دفیبریلاتور قلبی (Implantable Cardioverter Defibrillator)

این دستگاه علاوه بر کنترل ضربان، در شرایطی که قلب دچار تپش‌های بسیار سریع و خطرناک می‌شود، شوک الکتریکی وارد می‌کند تا ریتم دوباره طبیعی شود. این نوع بیشتر برای بیمارانی است که احتمال ایست قلبی یا آریتمی قلبی شدید دارند.

CRT یا دستگاه همزمان‌ساز قلبی (Cardiac Resynchronization Therapy)

برخی بیماران نارسایی قلبی دچار عدم هماهنگی در انقباض بطن‌ها می‌شوند. CRT با ارسال سیگنال‌های هم‌زمان به بطن‌ها باعث می‌شود قلب منسجم‌تر و موثرتر پمپ کند. این مدل می‌تواند همراه با ICD هم نصب شود تا هم هماهنگی انقباض را ایجاد کند و هم در مواقع اضطراری شوک بدهد.

نکته مهم این است که همه این باطری‌ها دارای باتری داخلی با طول عمر چند ساله هستند و بعد از پایان مدت، تعویض بخش مولد انجام می‌شود ولی سیم‌های متصل به قلب در جای خود باقی می‌مانند.

مراحل نصب و عمل جراحی باتری قلب

مراحل نصب و عمل جراحی باتری قلب به صورت دقیق و ساده به این شکل است که در ابتدا بیمار وارد اتاق عمل می‌شود و پس از ضدعفونی کردن پوست ناحیه سینه، داروی بی‌حسی تزریق می‌گردد تا بیمار دردی احساس نکند. سپس پزشک یک برش کوچک در قسمت بالای قفسه سینه ایجاد می‌کند. از طریق این برش، سیم‌های مخصوص به رگ‌های قلب هدایت می‌شوند تا با ماهیچه قلب اتصال برقرار کنند. بعد از قرار دادن سیم‌ها در جای مناسب، دستگاه باتری که اندازه‌ای کوچک دارد در زیر پوست و بالای ماهیچه سینه جای‌گذاری می‌شود.

در ادامه پزشک دستگاه را به سیم‌ها وصل کرده و عملکرد آن را بررسی می‌کند تا مطمئن شود ضربان‌سازی به‌درستی انجام می‌شود. در پایان، برش پوستی بخیه زده می‌شود و پانسمان روی آن قرار می‌گیرد. کل این مراحل اغلب بین یک تا دو ساعت طول می‌کشد و بیمار پس از مدت کوتاهی تحت مراقبت قرار گرفته و سپس مرخص می‌شود.

نحوه تعویض باطری قلب

نحوه تعویض باطری قلب به این صورت است که ابتدا فرد در اتاق عمل تحت بی‌حسی موضعی قرار می‌گیرد. پزشک یک برش کوچک روی پوست نزدیک محل قبلی دستگاه ایجاد می‌کند و سپس باتری قدیمی دستگاه را جدا کرده و باتری جدید را جایگزین می‌نماید. در این مرحله اتصالات دستگاه بررسی می‌شود تا مطمئن شوند ضربان‌ساز به درستی کار می‌کند. پس از اطمینان از عملکرد مناسب، برش بسته شده و پانسمان سبک روی آن قرار می‌گیرد. کل فرایند کوتاه است و بیمار همان روز یا روز بعد می‌تواند مرخص شود. مراقبت‌های پس از عمل شامل تمیز نگه داشتن محل زخم و پیگیری زمان‌بندی مراجعه به پزشک برای بررسی عملکرد دستگاه است.

طول عمر باطری قلب

طول عمر باطری قلب به عوامل مختلفی بستگی دارد و بین ۵ تا ۱۵ سال متغیر است. این باتری در دستگاه‌های قلبی مانند ضربان‌سازها (Pacemaker) و دفیبریلاتورهای کاشته‌شده (ICD) تعبیه می‌شود و وظیفه اصلی آن تامین انرژی برای تنظیم ریتم قلب است. هرچه قلب به کمک دستگاه بیشتر فعالیت داشته باشد یا ضربان‌های بیشتری نیاز باشد، باتری سریع‌تر خالی می‌شود.

باطری‌های مدرن از نوع لیتیوم هستند که توانایی نگه‌داشتن انرژی طولانی مدت را دارند و طراحی آن‌ها به گونه‌ای است که پیش از اتمام کامل انرژی، هشدارهایی برای پزشک ایجاد می‌شود تا تعویض باطری به موقع انجام شود. تعویض باتری عملی ساده است و دستگاه اصلی باقی می‌ماند، بنابراین بیمار دچار اختلال در عملکرد قلب نمی‌شود.

با بررسی‌های منظم، پزشک می‌تواند طول عمر باقی‌مانده باطری را پیش‌بینی کند و زمان مناسب تعویض را مشخص کند. عواملی مانند سن بیمار، وضعیت قلب، میزان ضربان مورد نیاز و تنظیمات دستگاه روی مدت زمان دقیق کارکرد باتری تاثیر می‌گذارند.

برای دریافت مشاوره لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.

عمر باتری قلب چقدر است؟

عمر باتری قلب به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی‌توان برای همه افراد یک عدد ثابت بیان کرد. نوع دستگاه، میزان استفاده، تعداد پالس‌های ارسالی و تنظیمات پزشک از جمله مواردی هستند که روی عمر باتری اثر می‌گذارند.

به‌طور کلی، باتری قلب طوری طراحی شده که چندین سال بدون نیاز به تعویض کار کند. در این مدت، دستگاه به‌صورت منظم توسط پزشک بررسی می‌شود تا وضعیت باتری مشخص باشد و پیش از تمام شدن کامل، زمان تعویض برنامه‌ریزی شود.

چه عواملی باعث کاهش عمر باتری قلب می‌شوند؟

برخی شرایط باعث می‌شوند باتری قلب زودتر از زمان پیش‌بینی‌شده ضعیف شود. این عوامل شامل موارد زیر هستند:

• نیاز مداوم قلب به پالس الکتریکی
• تنظیمات خاص دستگاه با مصرف انرژی بیشتر
• استفاده از دستگاه‌های قدیمی‌تر
• بروز مشکلات در سیم‌های متصل به قلب

هرکدام از این موارد باعث افزایش مصرف انرژی می‌شوند و در نتیجه عمر باتری کاهش پیدا می‌کند.

از کجا بفهمیم باتری قلب رو به اتمام است؟

پزشک با استفاده از دستگاه‌های مخصوص می‌تواند وضعیت باتری قلب را بررسی کند. این بررسی‌ها در فواصل منظم انجام می‌شوند و اطلاعات دقیقی از میزان شارژ باقی‌مانده ارائه می‌دهند. باتری‌های قلب به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که قبل از خاموش شدن کامل، وارد مرحله هشدار می‌شوند. این مرحله ممکن است چند ماه طول بکشد و فرصت کافی برای برنامه‌ریزی تعویض فراهم می‌کند.

جدول مقایسه‌ای درباره باتری قلب

موضوع	توضیح
محل قرارگیری	زیر پوست قفسه سینه
عمر متوسط	۵ تا ۱۲ سال
زمان تعویض	حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه
نوع بی‌حسی	موضعی
نیاز به بستری	کوتاه‌مدت

به گفته سایت medlineplus.gov دستگاه‌های ضربان‌ساز می‌توانند به حفظ ریتم و ضربان قلب شما در سطح ایمن کمک کنند. باتری ضربان‌ساز حدود ۶ تا ۱۵ سال عمر می‌کند. پزشک شما مرتبا باتری را بررسی کرده و در صورت لزوم آن را تعویض می‌کند.

Pacemakers can help keep your heart rhythm and heart rate at a safe level for you. The pacemaker battery lasts about 6 to 15 years. Your provider will check the battery regularly and replace it when necessary.

منبع: https://medlineplus.gov/ency/article/007369.htm

نتیجه‌گیری

باتری قلب یک وسیله حیاتی است که به بیماران قلبی امکان ادامه زندگی عادی می‌دهد. این دستگاه کوچک با ارسال پالس‌های الکتریکی، ریتم قلب را تنظیم می‌کند و جلوی بسیاری از مشکلات خطرناک را می‌گیرد. آگاهی از نحوه عملکرد، مراقبت‌ها و عوارض احتمالی به بیمار کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری با این وسیله زندگی کند.

سوالات متداول