مراقبت‌های بعد از اکو قلب بسیار ساده است و بیشتر افراد پس از انجام این بررسی می‌توانند به فعالیت‌های روزمره خود برگردند. اکوکاردیوگرافی یکی از روش‌های دقیق و غیرتهاجمی برای بررسی عملکرد قلب، دریچه‌ها، اندازه حفره‌های قلب و قدرت پمپاژ آن است که بدون ایجاد درد یا نیاز به بستری انجام می‌شود.
در این مقاله بررسی می‌کنیم بعد از اکو قلب چه اتفاقی برای بدن می‌افتد، آیا نیاز به استراحت وجود دارد، چه محدودیت‌هایی در غذا یا دارو باید رعایت شود، چه علائمی طبیعی هستند و چه زمانی باید برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کرد. همچنین با خدمات تخصصی دکتر پریسا ایزدپناه، متخصص قلب و عروق، در زمینه تشخیص و پیگیری بیماری‌های قلبی آشنا می‌شویم.
بعد از اکو قلب چه اتفاقی برای بدن می‌افتد؟
اکوکاردیوگرافی قلب، برخلاف بسیاری از تست‌های تشخیصی دیگر، هیچ تشعشعی وارد بدن نمی‌کند و از امواج صوتی برای تصویربرداری از قلب استفاده می‌کند. به همین دلیل بدن بعد از انجام آن دچار هیچ تغییر فیزیولوژیک خاصی نمی‌شود و اکثر افراد بلافاصله پس از تست احساس کاملاً طبیعی دارند. تنها چیزی که ممکن است حس کنید، باقی‌ماندن ژل مخصوص سونوگرافی روی پوست قفسه‌ی سینه است که به‌راحتی با دستمال یا شست‌وشوی ساده پاک می‌شود.
در اکوی معمولی (ترانس‌توراسیک) که پروب فقط روی سطح پوست حرکت می‌کند، هیچ نوع بی‌حسی، بیهوشی یا دوره‌ی نقاهت وجود ندارد و بیمار می‌تواند بلافاصله بلند شود و راه برود. اما در انواع تخصصی‌تر اکو، مثل اکوی ترانس‌مروی یا اکوی استرس، ممکن است بدن واکنش‌های موقتی مثل خواب‌آلودگی، گلودرد خفیف یا افزایش گذرای ضربان قلب نشان دهد که طی چند ساعت برطرف می‌شود. در ادامه به تفاوت مراقبت‌های هر کدام از این روش‌ها می‌پردازیم.
برای دریافت مشاوره با دکتر ایزدپناه لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید تا در اولین فرصت با شما تماس بگیریم.
مراقبت‌های بعد از انواع مختلف اکو قلب چگونه است؟
نوع اکوکاردیوگرافی که انجام داده‌اید، تعیین می‌کند که چه مراقبت‌هایی بعد از تست باید رعایت کنید. اکو قلب بسته به هدف تشخیصی پزشک، می‌تواند به‌صورت ساده از روی قفسه‌ی سینه، از طریق مری، یا همراه با فعالیت بدنی و دارو انجام شود. هرکدام از این روش‌ها شرایط بدنی متفاوتی برای بیمار ایجاد می‌کنند و طبیعتاً مراقبت‌های بعد از آن‌ها هم یکسان نیست.
مراقبت بعد از اکوی ترانس‌توراسیک (اکوی معمولی)
این رایج‌ترین نوع اکو قلب است که در آن پروب دستگاه از روی پوست قفسه‌ی سینه حرکت می‌کند و تصاویر قلب را ثبت می‌کند. چون هیچ مداخله‌ی تهاجمی، دارو یا بیهوشی در کار نیست، بعد از این تست عملاً هیچ مراقبت خاصی لازم نیست. بیمار می‌تواند بلافاصله لباس بپوشد، غذا بخورد، رانندگی کند و به فعالیت‌های روزمره‌اش برگردد. تنها توصیه، پاک کردن کامل ژل باقی‌مانده روی پوست است تا از خشکی یا تحریک جزئی پوست جلوگیری شود.
مراقبت بعد از اکوی ترانس‌مروی (TEE)
در اکو از راه مری، یک پروب مخصوص از طریق دهان وارد مری می‌شود تا تصاویر دقیق‌تری از قلب گرفته شود. این روش برای بررسی دقیق دریچه‌های قلب، لخته‌های داخل قلب یا برخی مشکلات ساختاری استفاده می‌شود.
پس از اکو مری ممکن است:
- تا چند ساعت احساس بی‌حسی در گلو وجود داشته باشد.
- تا زمانی که حس طبیعی گلو بازنگشته، نباید غذا یا نوشیدنی مصرف شود.
- بهتر است تا پایان اثر داروی آرام‌بخش رانندگی انجام نشود.
- فرد باید طبق توصیه بهترین دکتر اکو قلب در تهراناستراحت کوتاهی داشته باشد.
مراقبت بعد از اکوی استرس (اکوی ورزش یا دارویی)
در اکوی استرس، قلب یا با فعالیت بدنی روی تردمیل و یا با تزریق داروی محرک قلبی، تحت فشار کنترل‌شده قرار می‌گیرد تا عملکرد آن در شرایط پرکاری بررسی شود. بعد از این تست، تیم پزشکی بیمار را تا زمانی که ضربان قلب و فشار خون به حالت پایه برگردد، تحت نظر نگه می‌دارد. نوشیدن مایعات و کمی استراحت بعد از تست به بازگشت سریع‌تر بدن به حالت عادی کمک می‌کند.
اگر تست با تزریق دارو انجام شده باشد، ممکن است تا چند ساعت بعد کمی احساس گرگرفتگی یا تپش قلب خفیف باقی بماند که طبیعی است و به‌مرور از بین می‌رود.
بعد از اکو قلب آیا نیاز به استراحت داریم؟
در بیشتر موارد، پاسخ این سوال منفی است. اکوی معمولی از روی قفسه‌ی سینه نیازی به استراحت خاصی ندارد و بیمار همان لحظه می‌تواند سرکار برود یا کارهای روزمره‌اش را ادامه دهد.
اما در اکوی ترانس‌مروی که با آرام‌بخش همراه است، توصیه می‌شود بیمار حداقل چند ساعت استراحت کند و در روز انجام تست از رانندگی خودداری کند؛ بهتر است فردی همراه بیمار باشد تا او را به منزل برساند. در اکوی استرس هم یک دوره‌ی کوتاه استراحت زیر نظر پزشک، تا تثبیت علائم حیاتی، کافی است و بعد از آن محدودیتی برای فعالیت‌های عادی وجود ندارد، مگر آنکه پزشک بنا به یافته‌های تست، توصیه‌ی دیگری داشته باشد.
بعد از اکوکاردیوگرافی قلب چه زمانی می‌توان غذا خورد؟
زمان مجاز برای غذا خوردن بعد از اکو قلب، کاملاً به نوع تست بستگی دارد. اگر اکوی معمولی از روی قفسه‌ی سینه انجام داده‌اید، هیچ محدودیتی برای غذا خوردن ندارید و می‌توانید بلافاصله بعد از تست وعده‌ی غذایی خود را میل کنید.
اما در اکوی ترانس‌مروی، به دلیل بی‌حسی موضعی گلو، باید حدود یک تا دو ساعت صبر کنید تا حس طبیعی بلع بازگردد؛ خوردن یا نوشیدن زودتر از این زمان می‌تواند خطر ورود غذا به مجرای تنفسی را افزایش دهد. در اکوی استرس نیز معمولاً بعد از تثبیت ضربان قلب، نوشیدن مایعات و خوردن یک میان‌وعده‌ی سبک بلامانع است و حتی به بازگشت انرژی بدن کمک می‌کند.
آیا بعد از اکو قلب محدودیت غذایی یا دارویی وجود دارد؟
به‌طور کلی اکو قلب محدودیت غذایی یا دارویی خاصی برای بعد از تست ایجاد نمی‌کند و بیمار می‌تواند داروهای همیشگی خود را طبق برنامه‌ی معمول مصرف کند، مگر اینکه پزشک معالج دستور دیگری داده باشد. البته در مواردی مثل اکوی استرس دارویی یا اکوی ترانس‌مروی که از آرام‌بخش استفاده شده، بهتر است تا چند ساعت از مصرف الکل یا هر ماده‌ای که با آرام‌بخش تداخل دارد خودداری شود.
بیمارانی که تحت درمان با داروهای رقیق‌کننده‌ی خون هستند یا مبتلا به دیابت‌اند، در صورت انجام اکوی ترانس‌مروی یا اکوی استرس، باید پیش از تست با پزشک درباره‌ی زمان‌بندی مصرف دارو یا انسولین هماهنگ کرده باشند؛ این موضوع بیشتر مربوط به آمادگی قبل از اکو قلب است تا مراقبت پس از آن. در نهایت، بهترین مرجع برای تصمیم‌گیری درباره‌ی هر گونه تغییر در نحوه‌ی مصرف داروها، توصیه‌ی مستقیم پزشک معالج بر اساس شرایط فردی بیمار است.
برای دریافت مشاوره با دکتر ایزدپناه لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید تا در اولین فرصت با شما تماس بگیریم.
بعد از اکو قلب چه چیزهایی طبیعی است و جای نگرانی ندارد؟
پس از اکو قلب برخی احساسات یا تغییرات جزئی ممکن است ایجاد شود که معمولاً طبیعی هستند و نیاز به نگرانی ندارند. این موارد شامل:
- کمی فشار یا ناراحتی در محل قرار گرفتن پروب روی قفسه سینه
- احساس خستگی کوتاه‌مدت بعد از اکو استرس
- کمی خشکی یا ناراحتی گلو بعد از اکو مری
- احساس خواب‌آلودگی پس از مصرف داروی آرام‌بخش در اکو مری
این علائم در مدت کوتاهی برطرف می‌شوند. با این حال، شدت و مدت علائم اهمیت دارد و در صورت غیرعادی بودن باید بررسی پزشکی انجام شود.
چه علائمی بعد از اکو قلب نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
اکوکاردیوگرافی معمولاً آزمایشی ایمن است، اما اگر بعد از انجام آن علائم غیرمعمول ایجاد شود، بهتر است با پزشک تماس گرفته شود.
علائمی که نیاز به بررسی دارند عبارت‌اند از:
- درد شدید یا مداوم در قفسه سینه
- تنگی نفس شدید یا جدید
- سرگیجه شدید یا احساس غش کردن
- تپش قلب طولانی یا غیرطبیعی
- تب یا علائم عفونت پس از اکو مری
- مشکل در بلع که برطرف نمی‌شود
- خونریزی یا درد شدید در ناحیه گلو پس از اکو از راه مری
وجود این علائم همیشه به معنی بروز مشکل جدی نیست، اما بررسی سریع‌تر می‌تواند از بروز عوارض احتمالی جلوگیری کند.
جمع بندی
مراقبت‌های بعد از اکو قلب پیچیده نیست و بیشتر افراد پس از انجام اکوکاردیوگرافی می‌توانند خیلی سریع به فعالیت‌های روزمره خود بازگردند. در اکو معمولی معمولاً محدودیت خاصی وجود ندارد، اما در روش‌هایی مانند اکو از راه مری یا اکو استرس ممکن است مراقبت‌های بیشتری لازم باشد.
مهم‌ترین نکته بعد از انجام اکو قلب، توجه به نتیجه آزمایش و تفسیر اکو قلب توسط متخصص قلب و عروق است. اگر اکو برای بررسی علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس یا تپش قلب انجام شده است، پیگیری نتیجه می‌تواند نقش مهمی در تشخیص زودهنگام مشکلات قلبی داشته باشد.
